til baka Ý greinar

Fimmtudaginn 12. oktˇber, 1995 - A­sent efni

Fˇtaa­ger­ og ■rˇun fˇtaa­ger­a ß ═slandi

═slenskir fˇtaa­ger­afrŠ­ingar, segir Eyglˇ Ůorgeirsdˇttir , hafa nß­ ˇtr˙lega langt ß ÷rfßum ßrum.

FËTAAđGERđ er me­h÷ndlun ß řmis konar fˇtameinum sem orsakast af me­fŠddum e­a ßunnum ■ßttum. Fˇtaa­ger­afrŠ­ingar me­h÷ndla fˇtamein og veita fyrirbyggjandi hlÝf­arme­fer­ me­ utan- a­ komandi efnum, m.a. silikoni, sp÷ngum og filtefnum og gefa faglega rß­gj÷f.

Fßir njˇta eldanna.

Fˇta­ger­afrŠ­ingar eru dŠmiger­ kvennastÚtt hÚr ß nor­urhveli. ═ Su­ur-Evrˇpu eru karlmenn Ý miklum meirihluta Ý stÚttinni og Ý sumum l÷ndum nŠr eing÷ngu. Gera mß samlÝkingu vi­ fˇtaa­ger­akonu fyrri ßratuga, fram ß ■ennan dag, og konuna Ý ljˇ­i DavÝ­s Stefßnssonar, "Konan sem kyndir ofninn minn", ■vÝ ekki hafa st÷rf fˇtaa­ger­afrŠ­inga veri­ metin sem skyldi. ═ ÷­ru erindi ljˇ­sins segir: "H˙n fer a­ engu ˇ­, er ÷llum m÷nnum gˇ­ og vinnur verk sÝn hljˇ­". N˙ ß ■essum tÝma er stÚttin risin upp ˙r ■÷gninni. H˙n hefur barist fyrir tilverurÚtti sÝnum sÝ­ustu ßr. ┴rangurinn er a­ koma Ý ljˇs sem komandi kynslˇ­ir munu njˇta. Ůß koma aftur upp Ý hugann sÝ­ustu tvŠr ljˇ­lÝnur DavÝ­s Ý sama ljˇ­i sem eiga vi­ fˇtaa­ger­astÚttina eins og svo margar a­rar stÚttir sem barist hafa fyrir tilverurÚtti sÝnum. "Fßir njˇta eldanna sem fyrstir kveikja ■ß".

En hver er saga ■essarar hljˇ­lßtu stÚttar?

┴ri­ 1929 var hÚr apˇtekari a­ nafni Thorsteinn Scheving Thorsteinsson sem skildi ■÷rfina. Tˇk hann ■a­ til rß­s a­ senda st˙lkur sem unnu hjß honum Ý apˇtekinu til Danmerkur Ý skˇla ß vegum Dr. Scholls.

Fyrsta st˙lkan sem kom heim me­ ■ß menntun var ١ra Borg. Fleiri fylgdu Ý kj÷lfari­. Ůessar st˙lkur st÷rfu­u vi­ fˇta­ger­ Ý hli­arherbergi Ý apˇtekinu. ┴ nˇttunni var ■a­ nota­ sem svefnplßss fyrir lŠkna.

Upp frß ■vÝ komu ■ˇ nokku­ margar st˙lkur ˙r nßmi frß Nor­url÷ndunum sem var ß ■essum tÝma ˇl÷gbundi­. Fljˇtlega fˇru ■essar konur a­ taka nema hÚrlendis og kenna me­ lÝku sni­i og ■Šr h÷f­u numi­. Danir fengu l÷ggildingu '72 en Nor­menn '78. ┴ ■essum ßrum voru řmsar hef­bundnar kvennastÚttir a­ fß vi­urkenningu og l÷ggildingu hÚr ß landi, t.d. sj˙krali­ar, meinatŠknar og fleiri.

Fˇtaa­ger­afrŠ­ingar hÚrlendis vakna ekki fyrr en l÷ngu seinna er nokkrir fˇtaa­ger­afrŠ­ingar komu reglulega saman um veturinn '85 og unnu a­ ger­ fÚlagslaga fyrir fˇtaa­ger­afrŠ­inga. Datt ■essi ■rˇun upp fyrir. ┴ri seinna voru brÚf send til allra Nor­urlandanna til a­ fß upplřsingar um st÷­u mßla Ý ■eim l÷ndum. A­eins barst svar frß Noregi.

═ g÷mlu s÷luskattsl÷gunum segir a­ fˇtaa­ger­ sÚ "eiginleg lŠknis■jˇnusta" Ůar stendur a­ fˇtaa­ger­ir skuli ekki bera s÷luskatt ■ar sem ■jˇnustan sÚ hli­stŠ­ lŠknis■jˇnustu. Ůannig a­ Ý tÝ­ s÷luskattslaganna bar ■jˇnustan ekki s÷luskatt ■rßtt fyrir a­ Ý lagalegum skilningi vŠri stÚttin ekki til.

Hverjir eru skjˇlstŠ­ingarnir?

Eldra fˇlk, heilsuskert fˇlk, svo sem gigtarsj˙klingar, soriasissj˙klingar, sjˇnskertir, bakveikir, lama­ir, hreyfihamla­ir og a­rir sem ■annig fˇtamein hafa a­ ■a­ heyrir undir starfsvi­ fˇtaa­ger­afrŠ­inga.

A­dagandi a­ stofnun fagfÚlags.

┴ri­ 1986 talar undirritu­ vi­ nokkra fˇta­ger­afrŠ­inga hvort ßhugi vŠri fyrir nßmskei­um e­a fyrirlestrum hjß h˙­- og bŠklunarlŠknum. Voru bo­ lßtin berast manna ß milli ■ar til ßlitlegur hˇpur var kominn. HÚldu sÝ­an lŠknar og a­rir sÚrhŠf­ir a­ilar fyrirlestra fyrir hˇpinn nŠstu ßrin.

┴ ■essum fyrirlestrum efldust kynnin og kom ■ß tillaga um a­ stofna fÚlag. Nefnd tˇk a­ sÚr a­ gera dr÷g a­ fÚlagsmyndun. Fram a­ ■essum tÝma haf­i engin samsta­a veri­ en ßkve­inn sta­all haf­i ■ˇ myndast Ý menntun fˇtaa­ger­afrŠ­inga sem fˇr eing÷ngu fram ß stofunum. Ůannig h÷f­u ˇmarkviss samt÷k starfa­ Ý nokkur ßr. FÚlag fˇtaa­ger­afrŠ­inga, FFF var svo stofna­ 11. oktˇber 1989. Fyrsta verk fÚlagsins var a­ setja ß laggirnar skˇla til endurmenntunar sem stˇ­ yfir Ý 5 mßnu­i og 95 % fÚlagskvenna sˇtti.

FÚlagi­ fŠr l÷ggildingu.

Fyrsta stjˇrnin hˇf vi­rŠ­ur vi­ heilbrig­isrß­uneyti­ me­ ■a­ markmi­ a­ fß fˇtaa­ger­afrŠ­inga vi­urkennda sem heilbrig­isstÚtt. ═ framhaldi af ■vÝ stofna­i ■ßverandi heilbrig­isrß­herra nefnd sem vinna skyldi Ý mßlinu. ═ nefndinni sßtu D÷gg Pßlsdˇttir, l÷gfr. Ý heilbr.rß­uneytinu, Jˇn HjaltalÝn, h˙­lŠknir, Vilborg Ingˇlfsdˇttir frß landlŠknisembŠttinu ßsamt tveim fˇtaa­ger­afrŠ­ingum, undirrita­ri og KristÝnu SteingrÝmsdˇttur.

Fyrsti nefndarfundurinn var haldinn 28. ßg˙st 1990. Ur­u ■eir 11 talsins. L÷ggilding ß starfi fˇtaa­ger­afrŠ­inga gekk Ý gildi 17. aprÝl 1991 me­ brß­birg­aßkvŠ­i. Fengu ■Šr l÷ggildingu sem ■a­ ßkvŠ­i uppfylltu.

Al■jˇ­leg fÚlagssamt÷k.

═ jan˙ar 1991 fˇru ■ßverandi forma­ur og varforma­ur FFF, til Noregs. Ůar voru skˇlar sko­a­ir og rŠtt vi­ kennara og yfirmenn skˇlanna. Ůar fer nßmi­ fram Ý fj÷lbrautaskˇla ß framhaldsskˇlastigi. Me­al annara hittum vi­ formann og gjaldkera norska fÚlagsins sem upplřstu okkur um a­ til vŠru al■jˇ­leg fÚlassamt÷k fˇtaa­ger­afrŠ­inga og Štlu­u Nor­menn a­ ganga Ý ■ann fÚlagsskap ■ß um hausti­.

Ůessa vitneskju nřtti FFF sÚr og eftir miklar brÚfaskriftir og sÝmt÷l vi­ stjˇrnarformann FIP (Federation International Des Podologues) Robert van Lith, var FFF formlega teki­ Ý al■jˇ­asamt÷kin ß rß­stefnu Ý Nice Ý Frakklandi.

Rß­stefnuna sˇttu 6 konur frß ═slandi. ┴ rß­stefnunni kynntumst vi­ me­al annars Bent Nielsen formanni danska fÚlagsins sem bau­ okkur alla ■ß hjßlp sem hann gŠti veitt Ýslenska fÚlaginu.

═ desember '91 sendi stjˇrn FFF tvo fulltr˙a ß Nor­urlandarß­stefnu Ý Danm÷rku, ■ar sem skipst var ß upplřsingum ß st÷­u Nor­urlandanna. Ůar kom fram a­ Ý Danm÷rku eru fˇtaa­ger­afrŠ­ingar l÷ggild heilbrig­isstÚtt, sama gildir um Noreg, Ý SvÝ■jˇ­ og Finnlandi er hvorki starfsheiti­ nÚ starfi­ l÷gvernda­ sem heilbrig­isstÚtt.

Nßmskei­.

┴ri­ 1992 voru haldin l÷ggildingarnßmskei­ ß vegum heilbrig­isrß­uneytisins fyrir ■ß fˇtaa­ger­afrŠ­inga sem ■a­ ■urftu, ■.e.a.s. ■Šr sem ekki uppfylltu skilyr­i samkvŠmt brß­abirg­aßkvŠ­i Ý regluger­ um fˇtaa­ger­afrŠ­inga frß 1991. Bent Nielsen var einn af kennurunum en hann hefur sÝ­an haldi­ fj÷lda nßmskei­a hÚr ß landi.

Forseti al■jˇ­afÚlagsins, Robert A. van Lith heldur um ■essar mundir nßmskei­ me­al annars Ý Silicone- hlÝf­arme­fer­ fyrir fˇtaa­ger­afrŠ­inga. Robert A. van Lith nřtur mikillar vir­ingar me­al fagmanna beggja vegna Atlantshafsins og er eftirsˇttur kennari vÝ­a um heim.

Ůrˇun nßmsins.

═slenskir fˇtaa­ger­afrŠ­ingar hafa nß­ ˇtr˙lega langt ß ÷rfßum ßrum. Stefnt hefur veri­ a­ ■vÝ a­ menntun geti hafist hÚr ß landi. FFF mi­ar sig vi­ ■au l÷nd sem mestri ■rˇun hafa nß­. FÚlagi­ hefur lßti­ ■ř­a me­al annars franska nßmssta­alinn, en nßmi­ ■ar er 3 ßr ß hßskˇlastigi. Svipu­ ■rˇun hefur ßtt sÚr sta­ Ý Hollandi og ß Spßni en Ý ■essum l÷ndum er fˇtaa­ger­anßm sÚrdeild innan menntakerfisins.

═ nokkrum l÷ndum, m.a. Englandi og BandarÝkjunum er ■rˇunin komin ˙t Ý lŠknisfrŠ­ilegri hluti, ■.e.a.s., smßa­ger­ir ß li­um, ß fŠti fyrir ne­an hŠlbein. Ůa­ er ■ˇ ekki s˙ stefna sem Ýslenskir fˇta­ger­afrŠ­ingar vinna a­.

Margt hefur ßunnist ß stuttum tÝma fÚlagsins en m÷rgu er ˇloki­. Markmi­ fÚlagsins er a­ efla ■ekkingu og fŠrni fˇta­ger­afrŠ­inga. Ůa­ er mikilvŠgt, ■vÝ ■annig ver­ur til sterk og ÷flug heilbrig­isstÚtt. A­ lokum ■akka Úg GrÚtu Ëskarsdˇttur formanni og hennar stjˇrn vel unnin st÷rf og ˇska nřrri stjˇrn og fÚlaginu velfarna­ar Ý ■vÝ starfi.

H÷fundur er fˇtaa­ger­afrŠ­ingur, og fyrsti forma­ur FFF.

Eyglˇ Ůorgeirsdˇttir

til baka Ý greinar

© eyglo.is - 2008 - netfang 1 - netfang 2
h÷nnun og umsjˇn:ingvi rafn

eXTReMe Tracker